Πώς δεν βλέπουμε τόσα αλεξίπτωτα γύρω μας;

Είναι η τέταρτη  απόπειρα που κάνω να γράψω αυτό το σημείωμα. Οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές, ενώ γύρω μας τόσες γραφίδες έχουν καθημερινά να πουν κάτι χρήσιμο ή επινοητικό. Έχουν γραφτεί περίπου όλα, σε μια στιγμή που το ζήτημα δεν είναι τι λες, αλλά κυρίως το τι πράττεις. Καταλήγω στο ότι έχει αξία να πούμε μερικά λόγια κόντρα στην ψυχολογία του τρόμου, του πανικού και του εκνευρισμού.

Η κατάσταση είναι ακραία, αλλά δεν είμαστε η μόνη γενιά σ’ αυτή τη χώρα που έζησε στο βίο της παρόμοιες καταστάσεις. Η Ελλάδα είναι παγκόσμιο φαινόμενο αυτή τη στιγμή, αλλά δεν είναι η μόνη χώρα που ζει τη ζώνη του λυκόφωτος. Ναι, έχουμε πέσει στο κενό, αλλά υπάρχουν γύρω μας πολλά αλεξίπτωτα. Αρκεί να μην προσποιούμαστε, όπως κάναμε επί δύο χρόνια, ότι κάτι θα γίνει πάλι και θα τη βολέψουμε. Οι εκλογές της 6^ης Μαΐου έδειξαν ότι το μαχαίρι έφτασε στο κόκκαλο, κάτι που ισχύει ό,τι και αν ψήφισε ο καθένας μας. Ας δούμε μερικά από τα διαθέσιμα αλεξίπτωτα:

 ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ; «ΠΑΡ’ ΤΟ ΑΛΛΙΩΣ»: Η σκέψη να δώσουμε παράταση στο πελατειακό σύστημα και στους θύλακες της διαφθοράς, γιατί αυτοί θα μας βοηθήσουν να τη σκαπουλάρουμε, «κάηκε». Ακόμα και αν το κάνεις εσύ ή εγώ, ένας μεγάλος αριθμός πολιτών διάλεξε να τιμωρήσει αυτό το μεγάλο συμβιβασμό. ΄Η θα γίνουν μεγάλες αλλαγές ή το πράγμα οδεύει προς το βράχο. Μόνη επιλογή μας, η πίεση να αλλάξουν τα ρεύματα και οι φορείς, που ο καθένας μας θεωρεί ότι ταιριάζουν σ΄ αυτό που πιστεύουμε.

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΔΡΟΜΟΣ: Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, πρέπει να προχωρήσουν αλλαγές που δεν έγιναν επί 40 χρόνια. Οι αλλαγές θέλουν λεφτά και χρόνο. Δεν έχουμε ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αφού δεν πέτυχε ο δρόμος του μικρού ρίσκου ή του –θεωρούμενου- σίγουρου κέρδους, ας πάμε κατά μέτωπο στο μονοπάτι του υψηλού ρίσκου.

ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ: Αν τιμωρήθηκε κάτι σκληρά ήταν η διαδρομή της απαλλοτρίωσης των Συλλογικών Αγαθών από τα άτομα. Έκλεισε και αυτό το μονοπάτι για τους πολλούς. Διαλέγει ο καθένας μας τις συλλογικότητες που τον εκφράζουν, όχι μόνο για παρηγοριά και καταφυγή, αλλά και για δημιουργία, για εργασιακή ισορροπία, για την υπέρβαση.

ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΣ ΝΕΕΣ ΗΓΕΣΙΕΣ: Όπου και να ισορροπήσει αυτή η χώρα, οι τύχες της, όχι μόνο σε κεντρικό επίπεδο, αλλά και στη γειτονιά που ζούμε, θα καταλήξουν σε  ηγεσίες, οι οποίες σε αρκετό βαθμό θα είναι νέες. Η ιστορία λέει ότι δεν θα είναι εξολοκλήρου νέες, ούτε αυτές που θα επιβιώσουν θα προκύψουν από αξιοκρατικά κριτήρια. Ωστόσο η πορεία σωτηρίας περνάει μέσα από καινούργια πρόσωπα, που έχουν τα κίνητρα ή τα κότσια ή και την άγνοια κινδύνου, να αναλάβουν πρωτοβουλίες.

Ο καθένας μας παίζει πολλά και γι’ αυτό αυτή η αίσθηση στα μάτια που καίνε. Σχεδόν ολοι είχαμε μάθει στα σίγουρα, εξού και ο εκνευρισμός που ξεχειλίζει. Παίρνουμε λοιπόν βαθιά ανάσα και εντοπίζουμε τα αλεξίπτωτα. Είναι περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε. Είναι πιο ανθεκτικά απ’ όσο πιστεύουμε.

Το κείμενο  δημοσιέυτηκε στην Lifo 16/5/2012

Γέρικα σκυλια ή ας δωσουμε χωρο στα διψασμένα κουτάβια...

Το κακό νέο είναι ότι το πολιτικό σύστημα αντί να γίνεται πιο ανοικτό εξαιτίας της κρίσης, ακολουθεί την αντίθετη πορεία: κλείνεται περισσότερο στον εαυτό του και φράζει το δρόμο σε νέους ανθρώπους. Το καλό νέο είναι ότι κάποια -λίγα- κόμματα πιέζονται από την ανάγκη να ξανοιχτούν προς νέες/νέους και ορισμένοι -λίγοι- πολιτικοί θα αξιοποιήσουν την ευκαιρία να ακούσουν τη νεότερη γενιά.

Ήμουν μάρτυρας σε μια συνάντηση ενος 30χρονου παραγωγικότατου νέου και ενός  πολιτικού, με υπουργική προϊστορία. Τους γνωρίζω πάρα πολλά χρόνια και τους δύο, αυτοί δεν είχαν συναντηθεί μέχρι στιγμής. Ο πολιτικός ένιωσε την ανάγκη να συναντήσει το νέο για να ακούσει. Είχε συνειδητοποιήσει την ανάγκη ,σε αυτή την περίπτωση, να ακούσει και όχι να μιλήσει.

Ο νέος, αν και με γερμανική παιδεία και νοοτροπία, ήταν από αυτούς που είναι οργισμένοι με το πολιτικό σύστημα. Πρότυπο κάποιων νέων που δεν πρόκειται να πάρουν γιαούρτια, αλλά έχουν περισσή οργή, γιατί λείπουν οι αξιοπρεπείς δουλειές, η αξιοκρατία… Έχουν πτυχία, ικανότητες, αλλά δεν μπορούν να βρουν τις ευκαιρίες που αξίζουν.

Η συνάντηση κράτησε αρκετά περισσότερο απ’ όσο προβλεπόταν. Θα χρειαζόταν ένα δισέλιδο της Lifo για να περιγραφούν τα βασικά σημεία, γι αυτό μένω μόνο στο -κατ’ εμένα- βασικό: ο νέος ήταν σκληρός, αλλά ρεαλιστής. Περιέγραψε τα αδιέξοδα της γενιάς του, αλλά στο τέλος κάθε θέματος που ανέπτυσσε, κατέληγε στο ότι έχει μια δουλειά σε ένα δύσκολο δημόσιο φορέα, όπου βλέπει να αποδίδει η προσπάθεια. Αναφέρθηκε στο πώς ξεπέρασε τη διάλυση της υπηρεσίας του, την απροθυμία -στην αρχή- των περισσότερων εργαζομένων να κάνουν κάτι παραγωγικό, στο πώς δημιουργήθηκε μια ομάδα. Η αμοιβή του είναι μικρή, δεν έχει εξασφάλιση στη δουλειά του, αλλά αυτός εκεί βρήκε στην πράξη τις λύσεις που περιγράφουν κλασικά εγχειρίδια του management και της πολιτικής θεωρίας.

Αυτά που η γενιά του πολιτικού, αλλά και ο κύκλος των ηγεσιών της χώρας, θεωρούν ότι είναι ανέφικτα, γιατί «αυτά στην Ελλάδα δεν γίνονται».

Δηλαδή πόσους νοητικούς κύκλους πρέπει να κάνουμε για να ανακαλύψουμε το προφανές; It is elementary stupid! Αν επιτρέψουμε να πάρουν οι νέες/νέοι τις ευκαιρίες που τους αξίζουν, τότε αυτοί μπορούν να κάνουν κάτι καλύτερο για τα χαλάσματα που τους φέραμε. Στη χειρότερη, αρκετοί από αυτούς θα το επιχειρήσουν γιατί είναι ό,τι καλύτερο μπορούν να παλέψουν σ’ αυτή τη χώρα.

Οι σκέψεις αυτές δεν προκύπτουν απο κάποιο ρομαντικό μοντέλο, ούτε από διάθεση -διαδεδομένη γύρω μας- να χαϊδέψω τη νέα γενιά... Το συμπέρασμά αναδύεται από δεκάδες παραδείγματα που έχω την τύχη να συναντώ:  νεότεροι άνθρωποι δεν δέχονται να είναι αργόμισθοι στο δημόσιο, δεν επιθυμούν να γίνουν ορντινάντσες κατεστημένων πολιτικών, δεν προσφέρονται να ακολουθήσουν τις επιταγές της επιχειρηματικής (ενίοτε κρατικοδίαιτης) επετηρίδας...

Για να δοθεί απάντηση στη κρίση, δεν αρκούν κάποιες περιπτώσεις νέων που ξέφυγαν από το σφιχτό εναγκαλισμό των παλιότερων. Για παράδειγμα, είναι στενάχωρο που κόμματα εναλλακτικά δεν έχουν σαφές πλάνο για το πώς θα φέρουν στην πρώτη γραμμή νέα πρόσωπα. Εξίσου απρόσμενο είναι ότι υγιείς και δυναμικοί επιχειρηματίες δεν έχουν  πρόγραμμα ανάδειξης νεότερων στελεχών. Σε άλλες κοινωνίες και οικονομίες αυτά είναι αυτονόητοι κανόνες του παιχνιδιού. Στην Ελλάδα, οικογένειες, παρέες, οργανισμοί, εταιρείες έχουν παγιδευτεί στην αναπαραγωγή ενός συστήματος που είναι όλο και πιο γερασμένο, πιο φθαρμένο,  πιο αναποτελεσματικό. Η κρίση δείχνει ότι το σύστημα δεν παίζει απλώς τα ρέστα του, αλλά και τα χάνει... Δεν μπορούν γέρικα σκυλιά να μάθουν καινούρια κόλπα...

(Μια σύντομη μορφή της παραπάνω ανάρτησης δημοσιεύθηκε στη Lifo)

H MAMA TOY ΛΑΚΗ

Το σκηνικό μου θυμίζει το Λάκη και τη μαμά του, που ήταν επικεφαλής μιας εταιρείας σε έναν -υποτίθεται- μοντέρνο κλάδο. Η μαμά έλεγχε τα πάντα, ο Λάκης μεγάλωνε και  λειτουργούσε απόλυτα εξαρτημένος από τις αποφάσεις της. Τα χρόνια περνούσαν και όταν η μαμά αποφάσισε να περάσει τη διοίκηση στο Λάκη, αυτός ήταν 55 ετών και η εταιρεία στα κατώφλι της χρεωκοπίας.

Αν το σκεφτείτε λιγο, υπάρχουν πολλές ιστορίες με Λάκηδες γύρω μας, τόσο στην πολιτική, όσο και στις επιχειρήσεις. Πολλές από αυτές είναι αντικείμενο περισσότερο των ψυχαναλυτών και λιγότερο των πολιτικών ή των οικονομικών αναλυτών. Το σύστημα δούλευε  επί πολλά χρόνια, το «μαγαζί» δούλευε, ο Λάκης συνήθως ήταν μια ψυχοπαθολογική περίπτωση, αλλά πλούσιος και με μεγάλη δύναμη και επιρροή. The game is over… Η φούσκα του χρέους και η φούσκα του lifestyle, που έδιναν μια ασταθή ισορροπία στο σύστημα με τους Λάκηδες , έσκασαν και οι δύο... Τα θραύσματα πέφτουν στα μούτρα της ελληνικής κοινωνίας, από την «κορυφή» (τις Ηγεσίες) μέχρι -δυστυχώς- τη βάση... Αρκετές οικογένειες στηρίζονταν στο ότι τα παιδιά τους θα ζούσαν όχι από πραγματικές ευκαιρίες αλλά από αυτά που είχαν αποθησαυρίσει μέσω της φούσκας, της καταπάτησης δημοσίων αγαθών, οι γονείς. Ο φαύλος κύκλος έσπασε. Ο Λάκης πρέπει να πάρει τη ζωή του πίσω... Η κοινωνία πρέπει να του επιστρέψει τις ευκαιρίες που του έκλεψε...

Στον αντίποδα του Λάκη υπάρχει η ιστορία της Νάντιας και του Σεργκέι, ενός ζευγαριού νέων από τη Ρωσία και την Ουκρανία, που είναι γεμάτοι ενέργεια και διάθεση να δουλέψουν σκληρά στην Ελλάδα που βρέθηκαν. Η ιστορία της Σόφης, με μεταπτυχιακά στις ΗΠΑ, που έχει κάνει ενα επιτυχημένο κατάστημα στο χώρο της εστίασης, πρότυπο σε μια Ελλάδα όπου τρως ακριβά και χαλια... Ο Θέμης που ετοιμάζει επιχείρηση εξαγωγής ελληνικών αγροτικών προϊόντων, ενω παράλληλα ετοιμάζει κατάστημα στη Σαντορίνη... Η Αρετή που πάλευε δυο χρόνια για να φτιάξει μια όμορφη γωνία κατάλυσης ιδεών στο κέντρο της Αθήνας. Ο Δημήτρης, που με έδρα (ως πότε;) την Πάτρα εξάγει υψηλή τεχνολογία στη Silicon Valley…

Κάνοντας μπρος-πίσω, θα μεταφέρω αυτό που μου είπε κατ’ ιδίαν γνωστός πολιτικός που βρέθηκε στη συνάντηση που είχε ο κ. Βαγ. Βενιζέλος με πνευματικούς ανθρώπους (Μουσείο Μπενάκη, 3/4/2012). «Σοκαρίστηκα όταν είδα ότι ανάμεσα στους προσκεκλημένους δεν υπήρχαν άνθρωποι κάτω των 35 ετών». Εγώ έβαλα στοίχημα ότι σ’ αυτή την εκδήλωση κανένας δεν σκέφτηκε να καλέσει έναν 40ρη δημιουργικό άνθρωπο, που πρόσφατα έκανε άλλη μια διεθνή επιτυχία. Δεν ρώτησα αν τον σκέφτηκαν, γιατί είμαι σίγουρος  ότι δεν εμπίπτει στα κριτήρια με τα οποία -από σύστημα- γίνονται αυτές οι λίστες. Θα τον ρωτήσω, παρ’ ό,τι είμαι βέβαιος ότι και αν τον καλούσαν, αυτός δεν θα πήγαινε...

Η ιστορία δεν γράφεται με καλές προθέσεις και η κρίση δεν αντιμετωπίζεται με νουθεσίες. Οι μαμάδες  των Λάκηδων δεν πρόκειται να εκχωρήσουν το προνόμιο που τους έδωσε η ελληνική κοινωνία στην περίοδο 1821-2009, να κρατάνε για πάρτη τους το τιμόνι , τα κλειδιά, ακόμα και τα κατευναστικά χαπια... Οι δυναμικοί άνθρωποι , οι ζωντανές Κοινότητες αυτής της χώρας, πρέπει να δείξουν στη μαμά του Λάκη, με ευγενικό ή με αυστηρό τρόπο, ότι η κατάσταση έχει οδηγηθεί σε μονόδρομο...

(Η ανάλυση με πρόσθετα στοιχεία για το Λάκη και τη μαμά του στο lifo.gr)

Για το τέλος, δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να παραθέσω αυτή τη σκέψη μιας 50χρονης, που λέει ότι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε για τους νέους είναι να τους αδειάσουμε τη γωνία από την αφεντιά μας...

Πολιτικοί, Social Networks, συνήθως ένα αταίριαστο ζευγάρι

Είναι θεμιτή η φιλοδοξία πολιτικών και κομμάτων να εμφανίσουν σε αυτές τις εκλογές, δραστηριότητες στα Κοινωνικά Δίκτυα... Είτε λογω της κρίσης, είτε εξαιτίας της ηλεκτρισμένης ατμόσφαιρας, αρκετές προσπάθειες θα ειναι αμήχανες έως και ελλειπώς σχεδιασμένες. Το γιατι το αναλύει μια ανάρτησή μου στη Lifo:

O Βασίλης Καρράς στο Bios

Στις επόμενες εβδομάδες θα γεμίσουν τα κοινωνικά δίκτυα με δραστηριότητα πολιτικών και κομμάτων. Σημειώνω προκαταβολικά ότι στην Ελλάδα της τελευταίας στιγμής αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην αρνητικό.. [διαβάστε τη συνέχεια]

Αποκαλύψεις που άργησαν 3 κλικ

Κάποια sites και blogs έγραψαν οτί η εταιρεία που διευθύνω ανέλαβε ένα εργο αναβάθμισης της  ψηφιακής παρουσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος στο υπερβολικό ποσόν των 15.000 ευρώ (18.500 με ΦΠΑ). Έρχονται τέταρτοι στη σειρά, όσων είχαν σημειώσει την αδυναμία ανάληψης αυτού του έργου ως κατέληξε να διατυπωθεί.

Πρώτοι σημείωσαν οτί η συγκεκριμένη σύμβαση , θα μπορούσε να εκτελεστεί κατά ένα μικρό μέρος, σοβαροί δημόσιοι υπάλληλοι που έχουν θέση ευθύνης ως προς τη συγκεκριμένη σύμβαση.  Τα τελευταία 5-6 χρονια έχω βρεθεί πολλές φορές ανάμεσα σε υπηρεσίες ενός υπουργείου, Οργανισμού και ενός πολιτικο'υ προϊσταμένου. Αυτή η εμπειρία έχει ενισχύσει την πεποίθησή μου, να σέβομαι απολύτως τις θέσεις των υπαλλήλων καριέρας, ακόμα και όταν θεωρώ οτι η εφαρμογή κατά γράμμα των κανόνων αδικεί την εργασία μου.

Οι δεύτεροι κατά σειρά, που επισήμαναν οτί η συγκεκριμένη σύμβαση μπορούσε να υλοποιηθεί, ως  είναι διατυπωμένη, μόνο κατά ένα μικρό μέρος , είναι οι συνεργάτες μου. Νεαροί professionals, που με τιμούν με τη συνεργασία τους και το στοιχειωδέστερο που οφείλω να πράττω είναι να σέβομαι τη προσωπικότητά τους και τις αρχές  τους για το ηθικό και το νόμιμο. Αφότου επέλεξα να έχω συνεργάτες και όχι υπαλλήλους, ακολουθώ το εύχαριστο ‘τίμημα’ να ακολουθώ επιλογές που περνούν από την αυστηρή κρίση τους ως πολιτών και εκπροσώπων μιας γενιάς νέων Ελλήνων, που δεν συγχωρούν αυτά που γινόντουσαν ‘εθιμικά’ πριν 5-10 χρόνια.

Οι τρίτοι κατά σειράν,  που σημείωσαν οτι τέτοιες συμβάσεις  έχουν αντικειμενική  δυσκολία να υλοποιηθούν, είναι οι δεκάδες επαγγελματίες ή ενεργοί πολίτες, με τους οποίους καθημερινά συμπορευόμαστε ή συνεργαζόμαστε διαφωνώντας. Λίγο-λίγο, πες-πες, έχουν διαμορφώσει ένα δίκτυ διαφάνειας, που εκ των πραγμάτων δεσμεύει ακόμα και όσους είχαμε ζήσει τις απίθανες εποχές του ’80 και του ‘ 90.

Τα παραπάνω δεν αποτελούν δικαιολογία στα χαρτιά, αλλά εξηγούν μια πραγματικότητα που εκτείνεται πολύ περισσότερο από ότι αποτυπώνεται σε αυτά.

Χωρίς περιστροφές, η φιλοσοφία και οι αρχές μου επιβάλλουν να πω ότι η υπογραφή αυτής της σύμβασης ήταν διπλό λάθος γιατί και το έργο που επρόκειτο να παρασχεθεί ήταν διπλάσιο, και η διατύπωση επιτρέπει ερμηνείες. Ως προς το «σκάνδαλο», αυτό θα υπάρξει ή θα τεκμηριωθεί όταν τιμολογηθούν οι υπηρεσίες.

Καθώς έχω επιλέξει να ασκώ επιχειρηματική δραστηριότητα, στόχος μου είναι (σε συνθήκες εξαιρετικά ιδιάζουσες και δύσκολες για κάθε δραστηριότητα αυτήν την περίοδο σε αυτή τη χώρα) οι σωστές αποφάσεις να είναι περισσότερες από τις λάθος. Και να επιβεβαιώνω την εμπιστοσύνη των τριών πρώτων κύκλων που ανέφερα παραπάνω, εμπιστοσύνη που προκύπτει μέσα απο κριτική, διάλογο και δημιουργική αντίληψη για τη δουλειά και τη ζωή..

Μια μερίδα facebook με ολίγη από twitter

To σημείωμα δημοσιεύθηκε στη στήλη #changingGreece της LIFO 07/03/12

Σε αυτή την απρόβλεπτη χώρα πρέπει στο εξής να συνδυάσουμε τη μόνιμη κοινωνική Σαρακοστή με την ψηφιακή αφθονία. Γύρω μας άνεργοι με iPhone 4 και αργόσχολοι με iPad2. Το 2012 είναι δύσκολο ν' αγνοήσεις ότι το facebook είναι μια πραγματικότητα. Από την άλλη, όμως, είναι ακροβασία να θεωρείς ότι με 2-3 λογαριασμούς σε social networks θα λύσεις επαγγελματικά, πολιτικά ή κοινωνικά θέματα.

Το 2012 θα είναι σκληρό για τους μονόπλευρους... Στην Ελλάδα της κρίσης δεν έχουμε πολύ χρόνο για τους αναγκαίους πειραματισμούς. Με συνοπτικές διαδικασίες, ελάχιστα χρήματα και στενεμένη υπομονή, οφείλουμε να στήσουμε τα δίκτυα επικοινωνίας που έχουμε ανάγκη για επαγγελματικούς ή κοινωνικούς λογους. Λίγα λόγια για όσους θέλουν να προβληματιστουν:

Ανθρώπινα δίκτυα ή facebook, twitter κ.λπ.; Το 2012 εκδικείται την προσκόλληση στην οθόνη και την υποτίμηση της ανθρώπινης επαφής. Κινήσεις ή και εταιρικές καμπάνιες που δεν έχουν τη δυνατότητα να συγκινήσουν μια μαγιά ανθρώπων που βρίσκονται σε μια πλατεία είναι πολύ δύσκολο να έχουν αποτέλεσμα μόνο από το facebook.

Κάθε μέρα έρχονται στο e-mail σας 2-3 causes, συμπαθείς συνήθως απόπειρες για την υποστήριξη ενός σκοπού. Γνωρίζετε πολύ καλά τα αποτελέσματα της συντριπτικής τους πλειονότητας...

Όλα στα πόδια του facebook; Σχεδόν όλες οι καμπάνιες (εμπορικές, πολιτικές κ.λπ.) τα δίνουν όλα στο facebook και στο YouTube. Άντε και λίγο twitter, αλλά χωρίς να το πιστεύουμε. Σπάνια θα δείτε μια δημιουργική σύνθεση που, ανάλογα με τις ανάγκες θα αξιοποιεί ενα μπλογκ, το twitter και κάποιες πιο ειδικές, αλλά δυναμικές πλατφόρμες (Pinterest, Tumblr, Slideshare κ.ά). Η κυριαρχία επί τόσα χρονια της λογικής γηπέδων, μπαλκονιών, lifestyle, δίνει προβάδισμα σε μαζικές προσεγγίσεις και συνοπτικές διαδικασίες.

Στα ψηφιακά μπαλκόνια

                                               

To παρακάτω σημείωμα δημοσιεύθηκε στη στήλη #changingGreece της LIFO 01/03/12

Η πολιτική επικοινωνία τις επόμενες εθνικές εκλογές θα γίνει με πρωτόγνωρο τρόπο. Αυτό αφορά και τους επαγγελματίες (πολιτικούς, συμβούλους) αλλά και τους πολίτες. Τέσσερα σημαντικά θέματα που αλλάζουν το σκηνικό είναι η έλλειψη χρημάτων για καμπάνιες, η οργή των πολιτών κατά αρκετών πολιτικών που εμποδίζει τους τελευταίους να κάνουν περιοδείες, η κρίση των media και η εξάπλωση του ίντερνετ.

Όλα αυτά συρρικνώνουν τον ρόλο του προσωπικού μηχανισμού των πολιτικών. Το μοντέλο Γκρούεζας είναι σε απόσυρση. Σε συνθήκες βαθιάς κρίσης είναι αναμενόμενο να επικρατεί σύγχυση και ανασφάλεια. Οι υποψήφιοι θα έχουν δυσκολία να επισκεφτούν λαϊκές, ΙΚΑ, μαγαζιά. Οι εκλογές θα γίνουν με πολλή τηλεόραση, πολλά «σπίτια» και πολύ περισσότερο ίντερνετ.

Οι πολιτικοί και τα κόμματα που έχουν, παρ’ όλα αυτά, τη διάθεση και τους πόρους να αξιοποιήσουν ευκαιρίες για νεωτεριστική/αποτελεσματική καμπάνια, μπορούν να εξετάσουν τις παρακάτω δυνατότητες: να δουν τι γίνεται σε ΗΠΑ και Γαλλία που βρίσκονται σε προεκλογική περίοδο. Μια-δυο απλές ιδέες μπορούν να δώσουν λίγη φρεσκάδα στην εγχώρια ξηρασία. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να αντιληφθούν τις τάσεις και τα καινούργια εργαλεία. Να αναβαθμίσουν τη φιλοσοφία και τις πρακτικές αξιοποίησης του ίντερνετ. Αρκετοί πολιτικοί και κόμματα έχουν παραμείνει σε αντιλήψεις του 2008 και χάνουν οφέλη από τη δυναμική και τη διείσδυση των social networks. Επιδίδονται σε broadcasting (λένε μόνο τα «δικά» τους, δεν κάνουν διάλογο), δηλαδή τα χρησιμοποιούν ως ντουντούκα. Αφήνουν την παρουσία τους αποκλειστικά σε συμβούλους, κάτι που κάνει μπαμ. Χρησιμοποιούν μπόλικο facebook και ολίγη από twitter, ενώ πλέον είναι αναγκαία μια σφαιρική διαχείριση. Δεν έχουν αξία τα επιμέρους «γήπεδα», αλλά η ικανότητα να είσαι στην «πλατεία», εκεί που είναι η κοινωνία.

Όλα τα λεφτά είναι το ταξίδι από το μπαλκόνι στην πλατεία. Αν δεν δουν οι πολιτικοί τα social networks όχι ως ένα ακόμα μαραφέτι αλλά ως διαδικασία συνολικής αλλαγής, τότε θα έχουν μικρο όφελος. Για τον λόγο αυτό είναι απολύτως απαραίτητη μια φάση εκπαίδευσης. Ακόμα και οι πολιτικοί/κόμματα που διαθέτουν (ειλικρινώς) λίγα ή καθόλου χρήματα, έχουν τη δυνατότητα να κάνουν μια πρωτότυπη, αποτελεσματική καμπάνια. Τα παραπάνω είναι κάποιες ατάκες. Η συζήτηση είναι πολύ μεγάλη. Στο koinwnikokefalaio.tumblr.com θα βρείτε εισηγήσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη (για καμπάνιες σε ΗΠΑ) και της Λίνας Σάρι (τι αλλαγές φέρνει το ίντερνετ), μεταξύ άλλων.

Δεν είναι παράδοξο να πούμε ότι οι επόμενες καμπάνιες θα αλλάξουν κυρίως από τη στάση των πολιτών (bottom-up), παρά από τις πρακτικές των κομμάτων/πολιτικών. H κατάρρευση του πελατειακού κράτους και η διάρρηξη των ιδεολογικών δεσμών δημιουργεί μεγάλη κινητικότητα και νέες συνθήκες. Ανεμοδείκτες για το νέο σκηνικό θα είναι οι ανάγκες των πολιτών που αναζητούν νέες συλλογικότητες και η βαθύτατη ανάγκη της Δημοκρατίας για ανανέωση. Χρειάζονται νέα πρόσωπα, εκ των οποίων πολλά πρέπει να είναι νεανικά πρόσωπα.